در گفت‌وگو با یک کارشناس بانکی بررسی شد؛
سوء استفاده بانکی از جهل سپرده گذاران/ منفعت اصلی «سود ماه شمار» به جیب چه کسانی می‌رود؟

سوء استفاده بانکی از جهل سپرده گذاران,اخبار اقتصادی,خبرهای اقتصادی,بانک و بیمه
بیش از چند ماه از تغییر قانون نحوه محاسبه سود بانکی می‌گذرد. شورای پول و اعتبار مصوب کرده که سود حساب بانکی بر مبنای کمترین میزان پول باقیمانده سپرده گذار در بانک محاسبه شود.

شورای پول و اعتبار در مصوبه ۲۰ آذر ۱۳۹۷، مبنای محاسبه سود سپرده‌های سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت را از حالت «روز شمار» به «ماه شمار» تغییر داد. طبق این مصوبه، بانک‌ها و مؤسسات اعتباری غیربانکی کشور از ابتدای بهمن سال ۱۳۹۷ مبنای محاسبه سود سپرده‌های کوتاه‌مدت عادی را از «حداقل مانده حساب در روز» به «حداقل ماندهٔ حساب در ماه» تغییر دادند.

 

وهاب قلیچ عضو هیات علمی گروه بانکداری اسلامی پژوهشکده پولی و بانکی به رویداد۲۴ می‌گوید: مهمترین دلایل این اقدام تلاش نظام بانکی برای افت سرعت و حجم مبادلات نقدی، تقلیل اقدامات سوداگرانه و سفته‌بازانه، کنترل بیشتر پولشویی، کاهش جریان ایجاد سود موهومی و خلق نقدینگی نامولد و در نتیجه ایجاد بسترهای تورم‌زا، تقلیل سطح ناترازی شبکه بانکی و کاهش هزینه تامین مالی بوده است.

 

این کارشناس بانکی گفته چنانچه ماهیت سود علی‌الحساب را نوعی قرض از طرف بانک به سپرده‌گذار قلمداد کنیم که در پایان دوره، بانک با محاسبهٔ سود قطعی با سپرده‌گذار تسویه می‌کند، می‌توان بیان داشت روز شمار یا ماه شمار بودن مبنای محاسبهٔ سود علی‌الحساب (تا وقتی در قرارداد سپرده‌گذاری، تضمین به پرداخت با نحوهٔ خاصی از محاسبه قید نشده باشد)، شبهه‌ای از حیث تحقق بانکداری بدون ربا ایجاد نمی‌کند.

 

او می‌گوید: آنچه برقرارکنندهٔ ضوابط شرعی در محاسبه ماه شمار سود سپرده‌گذاران است، دقت در محاسبه و پرداخت «سود قطعی و نهایی» از سوی بانک و پرداخت کامل حقوق سپرده‌گذاران است و «سود علی‌الحساب» صرفاً جنبهٔ ترغیبی و تشویقی به‌منظور جلب نظر سپرده‌گذاران را دارد. با این توضیح، پرداخت سود علی‌الحساب بر مبنای محاسبه روز شمار یا ماه شمار، چندان تفاوتی در اصل قضیه ایجاد نمی­‌کند و نحوه محاسبه این سود عموماً به سیاست‌های بانک مرکزی و بانک‌های سپرده‌پذیر مرتبط می‌شود.

 

قلیچ می‌گوید: از ابتدای بهمن ماه سال گذشته، بانک‌ها و مؤسسات اعتباری غیربانکی کشور مبنای محاسبهٔ سود سپرده‌های کوتاه‌مدت عادی خود را «حداقل مانده حساب در ماه» قرار دادند. براین اساس چنانچه یک سپرده‌گذار از ابتدای ماه تا روز بیست و نهم آن ماه، به‌طور مثال مبلغ ۱۰۰ میلیون تومان در حساب سپرده ‌کوتاه‌مدت خود نگه دارد اما در روز آخر ماه، ۹۹ میلیون تومان آن را برای صرفا یک روز از حساب خود برداشت کند و فردای آن روز، آن را به حساب برگرداند، مبنای محاسبه سود علی‌الحساب آن ماه برای آن حساب سپرده، فقط ۱ میلیون تومان قرار می‌گیرد؛ ازاین‌رو به‌نظر می‌آید موسسات مالی سپرده‌پذیر در مجموع نسبت به قبل سود کمتری را در قالب سود علی‌الحساب به سپرده‌گذاران پرداخت کنند. البته این به آن معنا نیست که همه این دسته از موسسات در این بازه زمانی، سودی فراتر از سهم پرداختی به سپرده­ گذاران کسب کرده­ و آن را نزد خود نگه داشته‌اند.

 

این کارشناس بانکی در توضیح گفته به عنوان شاهد مثال تقریبی، خلاصه عملکرد بانک‌ها در پایان مرداد ۱۳۹۸ (بر اساس اطلاعات سامانه کدال) نشان می‌­دهد وضعیت بانک‌­ها در اختلاف درآمد تسهیلات و سود پرداختی طیف گسترده­ای دارد؛ به شکلی که نسبت درآمد تسهیلات به سود پرداختی از عدد ۱۷ درصد تا ۱۷۱ درصد متفاوت بوده است! این بیانگر این نکته است که با ادامه این روند در برخی از بانک‌­ها (با فرض عدم جبران اختلاف منفی از جانب سود سرمایه­ گذاری بانک)، این بانک­‌ها نه تنها سود قطعی مازادی نسبت به سود علی ­الحساب پرداختی کسب نمی‌کنند بلکه ممکن است به ضرر سهامداران خود وجهی معادل مازاد سود پرداختی از سود قطعی را به سپرده ­گذاران هبه کنند. زیرا از جنبه حسابداری، چنانچه سود قطعی به دست آمده در انتهای دوره مالی، پایین‌تر از سود علی‌الحساب پرداختی به سپرده‌گذاران باشد، بانک باید مابه‌التفاوت ایجاد شده (مازاد پرداختی به سپرده‌گذاران) را به ایشان هبه کند.

 

عضو هیات علمی گروه بانکداری اسلامی پژوهشکده پولی و بانکی اینگونه توضیح می‌دهد که در فاصله کمتر از سه ماه مانده به سالگرد اجرای این مصوبه در تغییر رویه محاسبه سود علی‌الحساب، بانک‌های کشور باید خود را برای پاسخ به سوالات مهمی از سوی سپرده‌گذاران آماده کنند؛ سوالاتی اعم از اینکه میزان حسابداری شده «سود قطعی و نهایی» سپرده‌های کوتاه‌مدت سپرده‌گذاران چه مقدار شده است؟ میزان مابه‌التفاوت سود قطعی و نهایی نسبت به سود علی‌الحساب پرداختی چه میزان شده است؟ اگر این مابه‌التفاوت مثبت شده (یعنی سود قطعی بالاتر از سود علی‌الحساب شده باشد)، این سهم چه زمانی به سپرده‌گذاران پرداخت شده یا خواهد شد؟

 

قلیچ می‌گوید: بنا به قرائن و شواهد موجود، اطلاعات اکثر سپرده‌گذاران نسبت به نکات فوق زیاد نیست و از آنجاکه سپرده‌گذاران وکیل و اصیل در فرآیند وکالت‌پذیری بانک در سرمایه‌گذاری و تخصیص منابع تجهیز شده هستند، فقدان اطلاع آنان از این مسائل می‌تواند به خدشه‌دار شدن جریان وکالت بانکی منتهی شود.

 

او گفته شاید آنگونه که در فوق اشاره شد، بانک‌ها و مؤسسات اعتباری غیربانکی کشور در شرایط سخت رکودیِ حال حاضر، نتوانند سودی فراتر از همان سود علی‌الحساب ماه‌شمار در انتهای دوره مالی حاصل کنند. در این حالت اولا اعلام سراسری این قضیه توسط موسسه مالی به سپرده‌گذاران (یعنی توسط وکیل به موکل) ضروری است، البته این موضوع معمولا در صورت سود و زیان بانک‌ها اعلام می­‌شود، اما جنبه توجیه عمومی مشتریان کمتر مورد توجه این موسسات قرار می­‌گیرد.

 

قلیچ ادامه می‌دهد: ثانیا موسسه مالی به­ واسطه جایگاه خود به­ عنوان یک وکیلِ امین و مورد وثوق موکلین، باید روند و فرآیند مدیریت خود بر منابع وکالتی و مشاع را که منجر به حصول این میزان سود شده است را به اطلاع سپرده‌گذاران (موکلین) برساند.

 

عضو هیات علمی گروه بانکداری اسلامی پژوهشکده پولی و بانکی می‌گوید: انتظار می‌رود پاسخ به پرسش‌های مطرح شده توسط موسسات سپرده‌پذیر و اثبات شفافیت نظام مالی در این حیطه، به اعتبار وجهه بانکداری بدون ربا در نظام اقتصادی کشور و حس اعتماد و اطمینان سپرده‌گذاران به شبکه بانکی به‌نحو محسوسی بیافزاید.

 

  12 آبان 1398
بخش : اقتصادی / اقتصاد ایران
کد خبر: 74318
مرجع: رویداد24
تگ ها :

info@sajedkhabar.ir__ sajedkhabar@gmail.com

نظرات 0
ارسال نظر
پررنگ کج خط دار خط دار در وسط | سمت چپ وسط سمت راست | قرار دادن شکلک قراردادن لینکقرار دادن لینک حفاظت شده انتخاب رنگ | پنهان کردن متن قراردادن نقل قول تبدیل نوشته ها به زبان روسی قراردادن Spoiler

مخابرات صیدنیوز